TÜİK Endeksleriyle Fiyat Farkı Nasıl Hesaplanır?

Sözleşme imzalandıktan sonra işçilik, malzeme ve akaryakıt maliyetleri değişir. Teklif bedeli ise sabit kalır. Aradaki farkı hakedişe yansıtan hesap, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında çıkarılan esaslara dayanır. Yüklenici, ihale tarihindeki endeks düzeyi ile imalatın gerçekleştiği aydaki endeks düzeyini karşılaştırır.

Hesabın çekirdeğinde tek bir oran vardır: güncel dönem endeksinin temel dönem endeksine bölümü. Oran 1 değerinin üzerine çıkarsa yüklenici lehine, altına inerse idare lehine tutar doğar. Bu oran, hakedişte ödenen imalat tutarıyla çarpılır. Sonuç, ilgili döneme ait ödeme kalemini verir.

Uygulamadaki zorluk formülden değil veriden çıkar. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) endeksleri aylık takvimle yayımlanır, alt kalemler iş gruplarına göre ayrışır ve akaryakıt kalemi Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verisiyle ayrı yürür. Herpoz, bu üç veri akışını tek ekranda toplar.

Temel Dönem ile Güncel Dönem Arasındaki Fark Nedir?

Temel dönem, ihale tarihinin içinde bulunduğu aydır. O aya ait TÜİK endeks değerleri sözleşme dosyasında bir kez sabitlenir. Güncel dönem ise imalatın fiilen gerçekleştiği aydır ve her hakedişte değişir. İki dönem arasındaki endeks oranı, hesabın tek belirleyici çarpanıdır.

Yanlış dönem seçimi hesabın tamamını bozar. Süre uzatımı, iş programı revizyonu ve iş artışı kararları güncel dönem tanımını doğrudan etkiler. Kamu İhale Kurumu (KİK) kararlarında bu noktaya sık atıf yapılır. Herpoz üzerindeki KİK kararları arama motoru, 32.153 karar içinde dönem tespitine ilişkin emsalleri filtreler.

1. Temel dönem endeksi sözleşme boyunca sabit kalır.
2. Güncel dönem endeksi her hakedişte yeniden okunur.
3. Süre uzatımı kararı güncel dönem seçimini değiştirir.
4. İş artışı kapsamındaki imalat kendi ayının endeksini taşır.

Güncel Dönem Endeksi Hesaba Nasıl Girer?

Güncel dönem endeksi, imalatın yapıldığı ayın TÜİK bülteninden okunur. Bülten yayımlanana kadar o aya ait tutar kesinleşmez. İdare imalat bedelini öder, farkı sonraki hakedişte tamamlar. Yüklenici açısından kritik olan, hangi alt endeksin hangi iş grubuna karşılık geldiğini önceden tanımlamaktır.

Herpoz üzerindeki fiyat farkı hesaplayıcısı, sözleşmenin temel dönem değerini kaydeder ve yeni bülten yayımlandığında güncel dönem verisini işler. TÜİK endeksi açıklandığında sistem otomatik rapor maili gönderir. Böylece hakediş takvimi endeks beklemesi nedeniyle kaymaz.

Hesabın Adım Adım Kurgusu

Kurgu, veri toplama ile başlar ve hakediş icmaline yazma ile biter. Ara adımlardan biri atlanırsa tutar doğru çıkmaz. Yapım işlerinde en sık kullanılan akış aşağıdaki sırayı izler.

1. Sözleşmenin hesaba tabi olup olmadığını ihale dokümanından doğrulayın.
2. Temel dönem ayını ve o aya ait TÜİK endeks değerlerini kaydedin.
3. Sözleşmede tanımlı katsayı grubunu ve ağırlık oranlarını listeleyin.
4. Hakediş kapsamındaki imalat tutarını iş gruplarına ayırın.
5. Güncel dönem endekslerini ilgili TÜİK bülteninden okuyun.
6. Akaryakıt kalemini EPDK bülten ortalamasıyla ayrı hesaplayın.
7. Bulunan oranı imalat tutarıyla çarpıp hakediş icmaline işleyin.

TÜİK Endeksleri Hangi Gider Grubuna Karşılık Gelir?

TÜİK, tek bir genel endeks yerine gider gruplarına ayrılmış alt endeksler yayımlar. Sözleşmede tanımlı katsayı grubu, hangi alt endeksin kullanılacağını belirler. İşçilik, malzeme, makine ve akaryakıt kalemleri farklı kaynaklardan beslenir.

Değişmeyen pay, endeksle güncellenmeyen sabit orandır. Genel gider ve kâr bu payın içinde değerlendirilir. Katsayılar mevzuatta belirlenen bütünü birlikte oluşturur, bu nedenle tek bir grubun oranı keyfi biçimde yükseltilemez.

Çoklu İş Grubunda Ağırlık Oranları Nasıl Tanımlanır?

Bir sözleşme çoğu zaman birden fazla iş grubunu kapsar. Altyapı, üstyapı ve elektrik imalatları farklı endekslerle hareket eder. Tek bir katsayı seti bu durumda yeterli olmaz. Hakediş tutarı önce iş gruplarına dağıtılır, sonra her grup kendi oranıyla çarpılır.

1. İmalat kalemlerini birim fiyat teklif cetveline göre gruplayın.
2. Her gruba ait tutarı hakediş içinde ayrı satırda gösterin.
3. Grup başına ağırlık oranını sözleşme hükmünden alın.
4. Grup sonuçlarını toplayarak dönem tutarını oluşturun.

Kalem sayısı arttıkça gruplama işi elle yönetilemez hale gelir. Herpoz’un Excel ile Toplu Poz Eşleştirme Aracı, poz satırlarını 50.000+ aranabilir poz veri tabanı üzerinden eşleştirir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (ÇŞB), Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ve Devlet Su İşleri (DSİ) listeleri aynı ekranda karşılaştırılır.

Akaryakıt Kalemi Neden EPDK Verisiyle Yürür?

Akaryakıt, aylık endeks ritmine uymaz. Fiyat günlük değişir ve bayi beyanlarına dayanır. EPDK bülteni, İstanbul ili Avrupa Yakası bayi beyanlarının ortalamasını yayımlar. Motorin, 95 oktan kurşunsuz benzin ve LPG kalemleri ayrı listelenir.

Nakliye ve makine ağırlıklı işlerde bu kalem toplam farkın belirgin bölümünü oluşturur. Herpoz’un günlük akaryakıt fiyatları modülü 30, 90 ve 365 günlük filtrelerle geçmiş seriyi gösterir. Nakliye formülleri hesabı ise ayrı bir başlık olarak yürütülür ve kendi katsayı mantığını taşır.

Hakediş Öncesinde Doğrulanacak Hesap Kalemleri

Hesap, doğru dönem ve doğru endeks eşleşmesiyle ayakta durur. Formül sabittir, hata çoğunlukla veri seçiminde ortaya çıkar. TÜİK bülteni, EPDK ortalaması ve sözleşme katsayıları her hakedişte birlikte kontrol edilir.

1. Temel dönem ayının sözleşme kaydıyla aynı olduğunu doğrulayın.
2. Güncel dönem endeksinin ilgili TÜİK bülteninden alındığını kontrol edin.
3. İş grubu ağırlık oranlarının sözleşme hükmüyle örtüştüğünü inceleyin.
4. Akaryakıt kalemini EPDK bülteni üzerinden ayrıca doğrulayın.
5. Değişmeyen payın endeks uygulanmadan hesaba girdiğini gözden geçirin.

Sıkça Sorulan Sorular

Fiyat farkı ödemesi hangi sözleşmelerde uygulanır?

Ödeme, ihale dokümanında ve sözleşmede açıkça öngörülmüşse yapılır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamındaki esaslar yapım, hizmet ve mal alımı için ayrı düzenlemeler içerir. Doküman ödeme yapılmayacağını belirtiyorsa hesap kurulmaz. Bu nedenle teklif aşamasında ilgili maddeyi okumak, yaklaşık maliyet ve teklif kurgusunu doğrudan etkiler.

Temel dönem endeksi sonradan değişir mi?

Temel dönem endeksi sözleşme süresince sabit kalır. Değer, ihale tarihinin içinde bulunduğu aya ait TÜİK verisinden alınır ve dosyada bir kez kaydedilir. TÜİK geçmiş bir ayın endeksini revize ederse idare ve yüklenici revize değeri esas alır. Herpoz, kayıtlı temel dönem değerini sözleşme kartında tutar ve her hakedişte aynı veriyle çalışır.

TÜİK endeksi açıklanmadan hakediş düzenlenebilir mi?

Hakediş düzenlenebilir, ancak fark tutarı endeks yayımlanana kadar kesinleşmez. Uygulamada idare imalat bedelini öder ve eksik kalan kalemi sonraki hakedişte tamamlar. TÜİK bültenleri aylık takvimle çıkar. Herpoz, endeks açıklandığında otomatik rapor maili gönderir, böylece bekleyen hakedişler gecikmeden sonuçlandırılır. Yüklenici, endeks bekleyen dönemleri sözleşme kartı üzerinden ayrı bir liste olarak izler.

Akaryakıt kalemi neden ayrı hesaplanır?

Akaryakıt, aylık endeks yerine günlük bayi fiyatlarıyla hareket eder. EPDK bülteni İstanbul ili Avrupa Yakası bayi beyanlarının ortalamasını verir ve motorin, 95 oktan kurşunsuz benzin ile LPG kalemlerini ayrı listeler. Herpoz modülünde 30, 90 ve 365 günlük filtreler bulunur. Bu ayrım, nakliye ağırlıklı işlerde hesabı gerçek maliyete yaklaştırır.