USD48,93EUR55,80ALTIN6.751,75Istanbul18° Az bulutlu0:16YATSI'YAKALAN SÜRE
ABD ve İran arasındaki geçici ateşkes, küresel enerji piyasalarında petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarında düşüşe neden oldu ancak belirsizlikler sürüyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın 8 Nisan’da duyurduğu iki haftalık geçici ateşkes, Orta Doğu’daki gerilimi hafifleterek küresel enerji piyasalarında petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarında sert düşüşe neden oldu. Bu karar, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a başlattığı saldırıların ardından tırmanan gerilimin ardından geldi. Ateşkese rağmen İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları ve İran’ın ihlal açıklamaları, piyasalardaki belirsizliği sürdürüyor. Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişleri de beklenen seviyenin altında kaldı.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a başlattığı saldırılar, İran’ın misillemeleriyle bölgede savaşa dönüştü. ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan saat 01.30 sularında iki haftalık ateşkesi kabul ettiklerini açıkladı. Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılması şartıyla ateşkesi onayladıklarını ve İran’dan gelen 10 maddelik teklifin müzakere için uygun bir temel oluşturduğunu belirtti.
İran yönetimi ise kendilerine yönelik saldırıların durması halinde misillemelerini durduracağını bildirdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran silahlı kuvvetleriyle koordinasyon içinde Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin iki hafta boyunca mümkün olacağını ifade etti. Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatibzade, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını ateşkesin ağır bir ihlali olarak değerlendirdi.
Hatibzade, Hürmüz Boğazı’nın Umman ve İran karasularını kapsadığını hatırlatarak, ABD’nin saldırganlığını durdurması halinde Tahran’ın güvenli geçişe imkan tanıyacağını bildirdi. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin yapıldığı Hürmüz Boğazı çevresinde, son beş haftadır artan gerilim deniz güvenliği krizi yaratmıştı.
Krizin altıncı haftasında ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin duyurulması, enerji fiyatlarında düşüşe yol açtı. Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması şartıyla ateşkese onay vermesiyle, Brent petrolün varil fiyatı 8 Nisan’da uluslararası vadeli piyasalarda 100 doların altına indi. Saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta Brent petrol 72,48 dolardan, Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise 67,02 dolardan kapanmıştı.
Brent petrolün varil fiyatı, 10 Nisan’da önceki güne göre yüzde 0,7 azalışla 95,2 dolardan günü tamamladı. WTI ham petrolün varili ise 96,57 dolardan alıcı buldu. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar nedeniyle bu yıl için ortalama petrol fiyatı tahminini yukarı yönlü revize etti. EIA, Brent türü ham petrolün ortalama varil fiyatının 96 dolar seviyesinde olacağını öngörüyor.
Doğal gaz piyasaları da boğazdaki kesintiler ve petrol sahalarındaki hasarlar nedeniyle etkilendi. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar’ın Ras Laffan tesislerindeki üretimi durdurması, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini riske attı. Hollanda merkezli TTF’de işlem gören mayıs vadeli doğal gaz kontratları, 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,51 avrodan kapanmışken, 2 Mart’ta yüzde 37,2 artışla 43,23 avroya yükselmişti.
Avrupa gaz fiyatları, Orta Doğu’da geçici ateşkesin duyurulmasının ardından 8 Nisan’da yüzde 17,5 gerileyerek güne 43,9 avroyla başladı. Mayıs vadeli TTF kontratları, 7 Nisan’da megavatsaat başına 53,2 avro seviyesinden kapanmıştı. Doğal gaz fiyatları 10 Nisan Cuma günü önceki güne göre yüzde 5,5 azalarak 43,63 dolardan işlem gördü.
Kömür piyasasında da benzer bir yükseliş gözlendi; elektrik üretiminde doğal gaz yerine kömüre yönelim arttı. Asya piyasaları için referans Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, 27 Şubat’ta ton başına 118,5 dolardan işlem görürken, 2 Mart’ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara çıktı. Kömür fiyatları, 20 Mart’ta 146,5 dolara kadar yükselerek saldırılar sonrası en yüksek kapanışı yaptı.
Geçici ateşkes kararı sonrası ton başına kömür fiyatları, 10 Nisan’da haftayı 134,9 dolardan tamamladı. Bu seviye, saldırı öncesi döneme göre yüzde 13,8’lik bir artışı temsil ediyor.
Yorum Yap