USD48,85EUR55,53ALTIN6.768,69Istanbul22° Az bulutlu2:29ÖĞLE'YEKALAN SÜRE
Hürmüz Boğazı’ndaki jeopolitik gerilimler küresel gübre arzını tehdit ediyor. FAO, durumun ‘sistematik bir şok’ oluşturduğu uyarısı yaptı. Üretim durdu, fiyatlar fırladı.
Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin artmasıyla stratejik Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatlar fiilen durma noktasına geldi. Bu durum, küresel tarımın temel girdisi olan gübre arzını ciddi şekilde kısıtlayarak dünya genelinde yeni bir gıda enflasyonu dalgasını tetikliyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), bölgedeki tanker trafiğindeki yüzde 90’lık düşüşün küresel gıda güvenliği için ‘sistematik bir şok’ oluşturduğu uyarısında bulundu.
Enerji arzındaki darboğaz ve lojistik blokaj, gübre tesislerini üretim durdurmaya zorlarken, artan maliyetler dünya genelinde gıda enflasyonunu körüklüyor.
Gübre fiyatları, üretim maliyetlerinin büyük kısmını oluşturan doğal gaz fiyatlarına bağlı olarak seyrediyor. Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar ve enerji altyapısına yönelik saldırılar, yoğun doğal gaz kullanan gübre sanayisini doğrudan etkiledi.
Katar’ın LNG tesislerindeki gelişmeler nedeniyle gaz üretimini durdurması ve küresel ihtiyacın önemli bir kısmını karşılayan üre tesisinde üretimi askıya alması, domino etkisi yarattı. Hindistan ve Bangladeş’te de stratejik gübre fabrikalarında üretimin durmasına neden oldu.
Emtia piyasaları, bozulan arz-talep dengesine fiyat artışlarıyla yanıt verdi. Orta Doğu çıkışlı üre fiyatları mart sonu itibarıyla yaklaşık yüzde 56 artışla 750 dolara ulaştı. Analistler, krizin sürmesi halinde azotlu gübre fiyatlarının iki katına, fosfat fiyatlarının ise yüzde 50’den fazla artabileceği konusunda uyarıyor.
Küresel gübre tedarik zincirinin merkez üssü konumundaki Orta Doğu’da kriz derinleşiyor. Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat kısıtlamalarının, küresel gübre tedarik zincirinde toplamda yüzde 33’lük bir daralmaya yol açtığı tahmin ediliyor.
Bölgeden yapılan yıllık üre ihracatının durma noktasına gelmesi ve küresel üre arzının önemli bir kısmının Körfez Bölgesi’nden sağlanması mevcut riskleri artırıyor. Toplam gübre arzının önemli bir bölümünün Körfez menşeli olması ve Hürmüz Boğazı üzerinden dağıtılması, geçit noktasındaki tıkanıklığın küresel ticareti işlevsiz bırakma potansiyelini ortaya koyuyor.
Kuzey Yarımküre’de bahar ekimi sezonunun kritik dönemine denk gelen bu kriz, ABD’de gübre stoklarının mevsimsel ortalamanın altına gerilemesine neden oldu. Amerikan çiftçisi, yüksek maliyetli tedarik riskini üstlenmek ya da yetersiz gübre kullanımı nedeniyle rekolte kaybına razı olmak zorunda kalabilir. Her iki senaryo da küresel gıda fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşturacak.
Rusya ve Çin gibi büyük üreticilerin ihracat kısıtlamaları, küresel piyasalardaki daralmayı derinleştiriyor. Rusya, yerel üreticiyi korumak amacıyla amonyum nitrat ihracatını geçici olarak durdurdu. Çin ise belirli gübre türlerinin ihracatını askıya alarak iç piyasayı izole etme stratejisi izliyor.
Yorum Yap