İklim krizi kum ve toz fırtınalarını tetikliyor. 3.8 milyar insan sağlık riski altında. Uzmanlar, artan fırtınaların nedenlerini ve alınması gereken önlemleri açıklıyor.
İklim kriziyle birlikte artan kum ve toz fırtınaları, küresel çapta sağlık sorunlarına yol açarak 3.8 milyar insanı risk altına sokuyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, özellikle Doğu Akdeniz gibi bölgelerde bu fırtınaların sıklığı, süresi ve yoğunluğu artış gösteriyor.
İklim değişikliği, çölleşme süreçlerini hızlandırarak kum ve toz fırtınalarının yayılımını ve sıklığını artırıyor. Bu fırtınalar, atmosferdeki partikül madde konsantrasyonunu yükselterek hava kirliliğine doğrudan katkıda bulunuyor. Küresel ölçekte, her gün yaklaşık 330 milyon insan rüzgarla taşınan bu partiküllere maruz kalıyor.
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden Prof. Dr. Murat Türkeş, küresel kum ve toz fırtınalarının iklim değişikliğiyle olan bağlantısını vurguladı. Türkeş, bu fırtınaların çöller, Sahra, Gobi, Orta Doğu ve Arap çöllerinden kaynaklandığını belirtti. Kurak ve yarı kurak bölgelerdeki uzun süreli kuraklıkların, fırtınaların sıklığını ve şiddetini artırdığını ifade etti.
Türkeş, küresel toz salımlarının yaklaşık %25’inin insan kaynaklı olduğunu söyledi. İklim değişikliği nedeniyle subtropikal yüksek basınçların ve Hadley döngüsünün kuzeye kayması, Akdeniz, Güney Avrupa ve Türkiye gibi bölgelerin daha fazla kum ve toz fırtınasına maruz kalmasına neden oluyor. Gözlemler, Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Güneybatı Asya’da bu fırtınaların arttığını doğruluyor.
Kum ve toz fırtınaları, ekosistemleri, insan sağlığını, tarımı ve ulaşımı olumsuz etkiliyor. Özellikle tarımsal üretimde rekolte düşüşlerine yol açabiliyor. Türkeş, bu fırtınaların önlenmesi için iklim değişikliği mücadelesinin güçlendirilmesi, yeşil kuşak oluşturulması ve yağmur suyu hasadı gibi uygulamaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Muzaffer Onur Turan, kum ve toz fırtınalarının ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunu belirtti. Bu fırtınalarla taşınan PM10 ve daha küçük partiküllerin akciğerlere ulaşarak kana karıştığını ve sistemik etkilere yol açtığını açıkladı.
Turan, çöl ve kum fırtınalarının maruziyet süresi ve yoğunluğuna bağlı olarak zatürre, kalp krizi, inme, gözlerde yanma, burun kanamaları, boğaz kuruluğu ve menenjit gibi sağlık sorunlarına neden olabileceğini söyledi. Mevcut astım ve KOAH hastalarında ani atakları tetikleyerek acil başvuruları ve ölümleri artırdığını ekledi.
Özellikle bebekler, çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar için büyük risk taşıyan tozlara uzun süre maruz kalmak, kronik solunum ve kalp hastalıklarına yol açabiliyor. Turan, toz fırtınası uyarıları sırasında dışarı çıkılmaması, pencerelerin kapalı tutulması ve N95 veya FFP2 tipi maskeler kullanılması gerektiğini tavsiye etti. Bol su tüketimi de solunum yollarının nemli kalmasına yardımcı oluyor.
Yorum Yap